Home  Contacts Related Links Feedback Search Sitemap
   LCN ONLINE
About Us
NGO's in Lesotho
Financial Management
Programmes
Resource Mobilization
Newsletters
Events
Press Releases
Vacancies/Tenders

Na Basali ba ka kena ka matla lipolotiking tsa naha: E be bokamoso bona bana le bona likhethong tse tlang tsa 2007.
Ho a thabisa ho bona hore selemong sena sa 2005 Basotho ba se ba qalile ho itokisetsa likhetho tsa 2007. Hona ho bonts’a ka ho tiea hore Lesotho le boemong ba puso ea sechaba ka sechaba.

Mofumahali Keiso Matashane Marite ho tsoa mokhatlong oa Women and Law in Southern Africa puong ea hae ea e entseng ka nako ea NGO Week, o bonts’itse ho se khotsofale ha hae ke boemeli ba 30% nakong ea likhetho tse sa tsoa feta tsa puso ea libaka. Mabaka a mangata a sitisang hore Basali ba ikakhele ka setotsoana likhethong. “Na ebe bokamoso bo teng ho Basali lipolotiking tsa naha?”. Potso ena motho etla ha a hopola nalane ea Lesotho le lipolotiki tsa eona tseo ka nako e telele li sitisitseng Basali ho kenella lipolotiking. Ho re nkile lilemo tse fetang 36 ho ba le 12% ea basali ka hare ho paramente ea rona. “Le ha ho le joalo, 50% ea boemeli ba Basali ke ntho e ka etsahalang ha re le Basotho re hlile re tseba seo re se batlang”, ho cho mofumahali Marite.

‘Me Marite o boetse a bonts’a hore ha a bua ka ho nka karolo lipolotiking, ho ikakhela ka setotsoana ts’ebetsong ea sechaba.
Ho ikakhela ka setotsoana ho ka ba ka mekhahlelo e meraro;
Puso e lokolohile e bile e fa sechaba bolokolohi ba ho fana ka maikutlo
Puso e fang sechaba boemeli ka mekhahlelo e fapaneng
Ho ba mohahi: sechaba se tlamehile ho fana ka maikutlo litabeng tse ba amang le ho fumana lits’ebeletso tse potlakileng li bile li le maemong a nepahetseng.
Hobaneng re hloka 50% ea Basali pusong?

Re hloka 50 % hoba re le setho sa African Union re bile re entse tumellano le linaha tse ling tsa selekane sena ho bona hore re fa Basali maemo a boemeli pusong. “Re keke ra ba boemong boo re ka reng re pusong ea sechaba ka sechaba ha feela Basali ba se boemong boo re ka reng ba khona ho kena lipolotiking ho sena lintho tse ba emang pele”, ‘Me Marite. Puso ea sechaba ka sechaba ha e tsamae e le ngoe, ke li ea thoteng le puso e lokolohileng bakeng sa boemeli bo lokolohileng ‘musong.

Hobaneng ho nka karolo hoa Basali lipolotiking ho le bohlokoa? Hape hobaneng ha re bua ka ho ikakhela ka setotsoana lipolotiking hoa Basali? Karabo ea lipotso tsena e kaba hore na ke hobaneng re hloka ho ba le ‘muso. Mebuso re e hloka bakeng sa ho laola lisebelisoa tsa ntlafatso hore sechaba kaofela se tle se khone ho imona menoana. Ka lebala lena, re hloka puso ea sechaba ka sechaba ho etsa bonnete ba hore hoba le lintlafatso tsa moshoelella le kholo ea moruo. Tsena kaofela tse seng li builoe mona li bonts’a hore ka bobeli, bo Ntate le bo ‘Me baa hlokahala ho kena ka matla litabeng tsa puso.

Lits’ia tse kholo tsa puso ea sechaba ke boemeli, boemeli le boahi
Re ka etsa joang ho fihlela ho nka karolo ka matla?

Re ka fihlela hona ka ho lokisa litsela tsa ts’ebetso tseo li neng li sitisa mekhahlelo e itseng ea batho ho nka karolo litabeng tseo khale li neng li shejoa ka leihlo la botona kapa botsehali. Liphetoho li ea hlokahala ho tloha boemong bo tlase ba sechaba hore se tle se utloisise kamano lipakeng tsa puso ea sechaba ka sechaba le litaba tsa tekano. E kaba feela ha sechaba se utloisisa kamano ena se ka sebetsang ka thata ho bona hore ha ho karolo e itseng ea sechaba e tlolisoang mahlo holimo. Liphetoho li ka etsoa ke rona kaofela re le sechaba.

Puso ea sechaba ka sechaba e utloisiseha e le tsela ea ho nts’ets pele tsela ea puso ea sechaba e leng boemeli le ho hlompha ka hohle hohle puso ea molao. Kutloisiso e ngoe ea puso ea sechaba ka sechaba e kaba tokelo ea ho nka karolo litabeng tse ba amang, ho khola melemo ha hona le likotulo le bolulo bo fanang ka khotso. Likatleho tse seng li fihletsoe ke mekhatlo e sebetsanang le litokelo tsa Basali li bona ho le bohlokoa ho amahanya puso ea sechaba ka sechaba, tekano le lintlafatso le ho kenyeletsa tekano litabeng tsa ho nts’etsa pele puso ea sechaba ka sechaba. Kamano ena e ka fihleloa ha mekhatlo kapa lihlopha tse sebetsanang le litaba tsa tekano e ka kenyeletsoa ka hare methating e fapaneng ea litaba tsa puso e le ho bona hore likarolo tsohle tsa sechaba lia sebeletsoa.

Liqholotso
Liqholotso li batla li le ‘maloa tse amanang le litaba tsa puso ea sechaba ka sechaba, bongata ba tsona li amana le litaba tsa tekano. Liqholotso tsena li qala ka kutloisiso ea ts’ebetso ea ‘muso o litulong le bokhoni ba ona ba ho sebeletsa lihlopha tse fapaneng tsa sechaba litabeng tsa moruo, lpolotiki le ho laola lits’ebetso tsa ona e le ‘muso. Liqholotso tsena li ka beoa ho thoe ke tsa ho nka karolo le boemeli. Ho nka karolo ka mokhoa oa tekano ha ho bolele feela hore na ke Basali ba ba kae kapa Banna ba ba kae ba nkang karolo empa e tlamehile hoba taba ea hore na ke ba ba kae ba nang le litaba tse hlakileng li bile li na le tsoelopele ho sechaba ka kakaretso.

Ha motho a sheba taba ea hore Basali ke bona ba bangata lefats’eng ka bophara, empa ke ntho e makatsang hore e be ha ba bangata pusong

Boemeli
Boemeli ba Basali bo bonahala boena le bothata bo boholo ka mabaka ao ka nako e ngoe a etsonga feela ke taba ea litloaelo tsa rona re le sechaba. Kholisong ea Sesotho, motho oa Monna ke eena feela eo re le sechaba re bonang e kaba moetapele, hona ho tlamehile ho fetoha hobane Basali le bona ba ka emela sechaba litabeng tsa puso joalo feela ka Banna.

Ho nka karolo
Basali ba bangata ba fumanoa ba le tlase tlase kahara mekha ea lipolotiki moo bongata e leng taba ea ho shebana le botho ho feta ho etsa liqeto. Bongata ba bona ban ka karolo ea ho ts’ehetsa Banna bao hangata e leng bona ba ka pele-pele. Ho nka karolo hoa Basali e boela e ba qholotso hobane bongata ba Basali ha ba khone ho fihlella boemo ba ho etsa liqeto le ho etsa melao.
Taba ea ho qetela litabeng tsena tseo re seng re buile ka tsona ke taba ea ho hloka lithupelo tse hlakileng litabeng tsa lipolotiki tse ka etsang hore bo ‘me ba iphumane ba ka khona ho tsoella lipolotiking. Litaba tsa litloaelo tsa rona re le Basotho le likholiso tsa rona le tsona li bapala karolo e kholo hore e be ho fihlela kajeno, Basali ha ba ikakhele ka setotsoana lipolotiking le mesebetsing eohle e etsang hore ba bue ba nts’e maikutlo. Mabaka ana kaofela ona a etsang hore Basali ba hloke ts’epo lipolotiking.
 
© Lesotho Council of NGO's - 2006

Designed by CBS